หน้าหลัก| แนะนำสมาคม| อาเซียนคืออะไร|รายงานพิเศษ|ห้องภาพ| ดาวน์โหลด|สมัครสมาชิก |ติดต่อเรา

รายงานพิเศษ

สมาคมอาเซียน-ประเทศไทย

โดย เกียรติชัย พงษ์พาณิชย์
มติชนรายวัน   วันที่ 25 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2552

หัวใจหลักของการประชุมสุดยอดอาเซียน ครั้งที่ 14 ที่ ประเทศไทยนั้น เห็นได้ชัดถึงความพยายามในการขับเคลื่อนอาเซียนเข้าสู่การบูรณาการแห่ง สันติภาพ ความมั่นคง และความเป็นชุมชนอาเซียนร่วมกัน จึงเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญของการสร้างความเข้มแข็งของอาเซียน ที่คนไทยจะต้องตระหนัก และร่วมจัดให้การประชุมสุดยอดของอาเซียนคราวนี้เป็นไปอย่างสมภาคภูมิ สมศักดิ์ศรี และเกียรติยศของประเทศไทย

ใครที่ขาดความเข้าใจพื้นฐานเหล่านี้ ใครที่พยายามสร้างอุปสรรคต่อการประชุมคราวนี้จะให้เรียกว่าอะไรดี

เรา คงได้เห็นอีกความพยายามหนึ่ง ต่อการสร้างบูรณาการระหว่างอาเซียนที่จะเกิดจากนี้ ก็คือการทำให้อาเซียนได้รับการส่งเสริมที่มีประชาชนเป็นศูนย์กลาง ซึ่งทุกภาคส่วนของสังคมได้รับการส่งเสริมให้มีส่วนร่วม และได้รับผลประโยชน์จากกระบวนการรวมตัว และการสร้างประชาคมของอาเซียน

ดังกำหนดไว้ในธรรมนูญของอาเซียนที่ประกาศใช้แล้ว

กลไกหนึ่งที่เกิดใหม่ และเกิดขึ้นพร้อมกับการประชุมสุดยอดคราวนี้ ก็คือความริเริ่มของกระทรวงการต่างประเทศของไทย ในการก่อตั้ง "สมาคมอาเซียน-ประเทศไทย" ซึ่งมีชื่อเป็นภาษาอังกฤษว่า ASEAN Association-Thailand (AAT) นั้นมาแล้วแต่วันที่ 26 ธันวาคม 2551 ที่ผ่านมานี้เอง มีที่ตั้งอยู่ในกระทรวงการต่างประเทศของไทยนี้เอง

นี่ คือความริเริ่มอันสำคัญยิ่งและสอดคล้องกับบูรณาการแห่งชุมชนอาเซียนอย่าง ยิ่ง สมาคมนี้จะมีกิจกรรมต่อไปอีกมาก ในอันที่จะหล่อหลอมความเป็นมิตรภาพ และสร้างความเข้าใจระหว่างประชาชนของไทยกับของประเทศต่างๆ ในอาเซียน เป็นกลไกคู่ขนานกับภาคราชการพร้อมกันไป

ใน อนาคตกับความริเริ่มนี้ สมาคมในรูปแบบนี้จะเป็นต้นแบบนำไปสู่การก่อตัวสร้างกิจกรรมของภาคประชาชน อย่างกว้างขวาง ทั้งในประเทศไทยและในบรรดาเพื่อนประเทศอาเซียนด้วยกันเอง และจะทำให้เกิดกลไกความสัมพันธ์ระหว่างประชาชนต่อประชาชนในอาเซียนร่วมกัน สร้างสรรค์ให้เกิดประชาคมของอาเซียนมากยิ่งขึ้นต่อไป

กับ การเริ่มต้นนี้ เราจะเห็นความยากลำบากในการนำอาเซียนให้เข้าถึงประชาชน หรือนำประชาชนมาเรียนรู้และรับรู้เรื่องของอาเซียนให้กว้างขวางกว่าที่เป็น อยู่ จะต้องขจัดข้อกล่าวอ้างที่ว่า ประชาชนในอาเซียนรวมทั้งในประเทศไทยในความเป็นจริงนั้นแทบไม่รู้จักอาเซียน เลย จะรู้อยู่ก็แต่ว่า เดินทางไปท่องเที่ยวในอาเซียน ไม่ต้องมีวีซ่าหรือใบอนุญาตเข้าเมืองเช่นประเทศอื่นๆ เท่านั้น

กับการรับรู้อย่างผิวเผินเพียงเท่านี้ ทำให้อาเซียนในหลายทศวรรษที่ผ่านมาขาดความเข้าใจอย่างสำคัญของคนในอาเซียนเอง

เหตุ ทั้งนี้แท้ที่จริงแล้วก็มีส่วนมาจากอาเซียนเองก็ไม่ได้ทำอะไรจริงจังให้อา เซียนไปถึงประชาชนของตน จึงถูกกล่าวหาว่าเป็นองค์กรที่ดีแต่พูด และไม่ได้รับความน่าเชื่อถือเท่าที่ควร

จน เมื่อได้ฉุกคิดและริเริ่มกำหนดไว้ในธรรมนูญของอาเซียน และที่มากำหนดแนวนโยบายเน้นย้ำยืนยันเรื่องนี้ ในการประชุมสุดยอดอาเซียนคราวนี้

งานใน ลักษณะการสร้างการรับรู้และความเข้าใจต่ออาเซียนนี้ จะเป็นงานยากลำบากอีกงานหนึ่ง เพราะจะมีลักษณะของงานที่เป็นไปเพื่อสร้าง "จิตสำนึก" (Awareness) ของคนในชาติต่ออาเซียน และชนในชาติต่อชนชาติอาเซียนอื่นด้วยกัน จิตสำนึกเป็นเรื่องค่อนข้างเป็นนามธรรม จะสร้างจะหล่อหลอมให้เกิดขึ้นต้องใช้เวลาไม่น้อยเลย

มี ความจำเป็นสำหรับแผนงานที่กำหนดขึ้นที่สมาคมอาเซียน-ประเทศไทย จะต้องวางกำหนดกิจกรรมที่จะดำเนินการต่อจากนี้ไป เราน่าจะเห็นลักษณะงานที่เน้นหนักในการให้ข้อมูล ให้ความรู้ ให้ความเข้าใจ จัดสรรกระบวนการสร้างสรรค์ทัศนคติที่ดีต่อองค์การอาเซียนต่องานของอาเซียน และต่อประเทศชาติและประชาชนในอาเซียนด้วยกันเอง

จะ ต้องทำให้งานและกิจกรรมของสมาคมเป็นเรื่องของประชาชนต่อประชาชน ต้องแพร่กระจายความรู้ความเข้าใจต่ออาเซียนให้กว้างขวางในหลายรูปแบบของ กิจกรรมต่างๆ น่าคาดหวังว่าในระยะต่อไปสมาคมอาเซียน-ประเทศไทย จะขยายเครือข่ายของสมาคมออกไปอย่างกว้างขวาง สามารถดึงประชาชนเข้ามาร่วมเป็นพลังผลักดันเป็นภาคของประชาสังคมเองนำไปสู่ การเป็นชุมชนอาเซียนอย่างยั่งยืนต่อไป

แน่ นอนที่งานในลักษณะนี้ จะต้องไปให้ถึงเข้าให้ถึงระดับรากหญ้า จะทำงานล่องลอยอยู่กับสายลมและแสงแดดของสนามกอล์ฟตามแบบฉบับของกระทรวงการ ต่างประเทศทั่วไปๆ ไปไม่ได้แล้ว

และจากความ ริเริ่มนี้ ใช่แต่จะมีความสำคัญเร่งด่วนในการก่อตัวสนองตอบต่อการประชุมสุดยอดคราวนี้ เท่านั้น ความสำคัญเร่งด่วนนั้น อยู่ที่ต้องรีบไปหารากหญ้าให้เขารู้จักโดยเร็ว

จาก นี้จะต้องดึงประชาชนเข้ามามีส่วนในการขับเคลื่อนชุมชนของอาเซียนให้เป็นแบบ อย่างของนานาสมาชิกประเทศอื่นของอาเซียน สร้างขบวนการทางสังคม (Social movement) ที่ มีฐานหลักไปจากประชาชน ดึงเอาหลักการดังประกาศไว้ในธรรมนูญของอาเซียน "ที่มีประชาชนเป็นศูนย์กลาง" ให้เกิดขึ้นในงานของสมาคมแห่งนี้ให้ได้

เรา น่าจะหวังว่า การประชุมสุดยอดอาเซียนครั้งนี้ จะจุดประกายความคิด ความรู้ และความเข้าใจของประชาชนไทยให้รู้จักอาเซียนมากขึ้นและดีขึ้น สมาคมอาเซียน-ประเทศไทย เป็นเพียงกลไกหนึ่งที่มุ่งหมายให้บรรลุเป้าหมายดังกล่าวนี้ แต่ประชาชนไทยต่างหากที่จะเป็นตัวขับเคลื่อนไปสู่ความเป็นชุมชนของอาเซียน ได้อย่างดี และจะเป็นแบบอย่างที่ดีแห่งความริเริ่มความพยายามอย่างเดียวกันนี้แก่อา เซียนทั้งมวล

จากที่นี่...ประเทศไทย